Wooncomplex La Vallée Verte, Bordeaux, Frankrijk
Auteur: Kirsten Hannema
Een betonnen wooncomplex dat door een meteoriet is geraakt, waarbij in het midden een krater is geslagen, die mettertijd is overgroeid door planten. Dat is het beeld van La Vallée Verte bij Bordeaux, ontworpen door architectenbureau MVRDV. Het blok omvat 70 woningen met ruime balkons, vanwaar bewoners uitzicht hebben over de krater, die fungeert als binnentuin. Met grijs standaard beton is hier een groene ‘vallei’ gecreëerd, waar bewoners en passanten elkaar ontmoeten; een visitekaartje voor de nieuwe ecowijk Bastide Niel.
Het voormalige industrieterrein Bastide Niel, gelegen aan de oever van de Garonne, wordt volgens een masterplan van MVRDV getransformeerd tot een nieuwe stadswijk. Daarbij staan duurzaamheid en leefbaarheid centraal. Net als de rest van de wijk is La Vallée Verte aangesloten op stadsverwarming en heeft het complex zonnepanelen die (een deel van) de elektriciteit leveren. Om regenwater op te vangen, is gewerkt met halfopen bestrating.
Historisch erfgoed zoals treinsporen en silo’s blijven behouden, terwijl met de bebouwing en aanplant van bomen nieuwe, schaduwrijke plekken en looproutes worden gecreëerd. Het bouwblok met zijn opvallende hoekige vormen, wordt vanuit drie kanten doorsneden door wandelpaden. Stap er binnen en je staat plots in de ronde ‘krater’ die vanaf het maaiveld glooiend overgaat in de opengewerkte gevels met privébalkons.
De geometrie van de buitengevels is afgestemd op de inval van zonlicht in de straten, terwijl de binnenkant het beeld van een vallei nabootst. De grootste uitdaging van het project lag voor MVRDV in het vertalen van deze complexe geometrie naar een relatief klein en strak gedefinieerd bouwvolume, binnen de technische eisen en randvoorwaarden van het project.
Om de uitgeholde geometrie te kunnen realiseren, is gekozen voor beton. “Het materiaal biedt de vrijheid om de volumes scherp te ‘snijden’ en precies te bouwen, waarbij een interessante wisselwerking tussen architectuur en beplanting ontstaat”, leggen de architecten uit. De planten en struiken steken nu nog fel af tegen de grijze betonnen gevels, maar zullen over een jaar of tien het beeld rond de binnentuin domineren.
De buitenkant van het complex is strak afgewerkt met lichtgrijze keramische elementen. De lichte kleur en thermische massa van deze gevels dragen bij aan het verminderen van hittestress. In tegenstelling tot de vlakke en vrij gesloten buitenzijde, hebben de gevels aan de binnenplaats grote deuren en ramen met balkons en loggia’s.
Op deze betonnen buitenruimtes staan reusachtige betonnen plantenpotten, in verschillende maten. Deze potten vangen het natuurlijke hoogteverschil in de glooiende gevelvorm op, en doen tevens dienst als balustrade voor de balkons. Tegelijk dragen ze bij aan het groene karakter van het project.
De draagconstructie bestaat uit een combinatie van prefab betonelementen en in het werk gestort beton. De fundering, liftkernen, trappen, vloeren en de meeste dragende wanden zijn op locatie gestort. De meer complexe en gekromde onderdelen, zoals de dragende wanden tussen de balkons, zijn prefab uitgevoerd. Ook de keramische gevelafwerking is met geprefabriceerde elementen aangebracht.
De betonnen lijnen van de balkonvloeren accentueren de gelaagdheid van de terrassen, en contrasteren met de donkere kozijnen en weelderige beplanting. De plantenbakken zijn uitgevoerd in Ultra-hogesterktebeton (UHPC) en gemaakt in dezelfde productieketen als de overige betonelementen. Voor alle onderdelen is gebruik gemaakt van een standaard betonmix.
De randen van de balkons en het dak, die het gevelbeeld aan de binnenhof bepalen, zijn voorzien van zichtbare, horizontale vloerranden, uitgevoerd in uitgewassen beton. Daarbij is de toplaag van cement weggespoeld om de onderliggende steentjes zichtbaar te maken, en ontstaat een ruwe structuur. “Het beton versterkt het beeld van een massief volume waarin een krater is geslagen,” leggen de architecten uit. “De textuur helpt om die geometrische snede in het complex duidelijk zichtbaar te maken.”
De prefab betonnen balkonranden zijn gekoppeld aan de in het werk gestorte vloeren, met een koudebrugonderbreking. Door de dubbele kromming van de gevels konden deze randen niet uit één stuk worden gemaakt. Daarom zijn ze in segmenten verdeeld. De groeven tussen de prefab elementen en het ritme dat daardoor in de gevel ontstaat, zijn een direct gevolg van deze assemblage.
Hoewel La Vallée Verte oogt alsof er in het bouwblok een krater is geslagen waaruit spontaan planten omhoog zijn geschoten, vergt het groen houden van het complex het nodige onderhoud. Voor het beheer van de beplanting op de balkons is een speciale route voor hoveniers ontworpen om deze te kunnen bereiken. Daarvoor moesten openingen gemaakt worden in de dragende betonmuren die de balkons van elkaar scheiden.
De ontwerpers hebben van de nood een deugd gemaakt. Met een knipoog naar hun functie hebben ze de openingen en deuren de vorm gegeven van een silhouet met een brede hoed, verwijzend naar een traditionele tuindersoutfit.
